November 2025

बिधुतिय साधनमा कस्तो ब्याट्रि हुन्छ त? EV ब्याट्रि प्याक EV  (विधुतीय सवारी साधन) मा हुने ब्याट्री एक चार्ज गर्न सकिने सानो-सानो धेरै लिथियम-आयन ब्याट्रि सेलहरु मिलेर बनेको ब्याट्र प्याक हो । एउटा सेल 3v देखि 3.7v सम्मको हुन्छ, यो पुरा चर्ज भएको अवस्थामा 4.2v सम्म पुग्छ । यस्ता धेरै सेलहरु ( तलको चित्रमा ) जोडेर मोड्युल तयार पारिन्छ र धेरै मोड्युलहरु जोडेपछि एउटा ब्याट्रि प्याक तयार हुन्छ, जुन DC फर्ममा हुन्छ । आवश्यकता अनुसार सेलहरुलाई, मोड्युलहरुलाई Series, parallel मा जोडिन्छ । जसले कारको मोटर र प्रणालीहरूलाई पावर प्रदान गर्ने गर्छ । यहि ब्याट्रि प्याकको क्षमताले नै कार कति कि.मी. चल्छ भन्ने कुरा निर्धारण गर्छ । EV ब्याट्रि सेल विधुतीय सवारी साधन (EV) हरूले सामान्यतया तिनीहरूको दक्षता र नियन्त्रण फाइदाहरूको कारणले AC मोटरहरू प्रयोग गर्छन । EV ब्याट्रीमा DC को रूपमा पावर भण्डार गर्ने भएकोले, पावर ग्रिडबाट AC लाई चार्जिङको लागि गाडीको अनबोर्ड चार्जरले DC मा रूपान्तरण गर्नुपर्छ । जसले गर्दा AC चार्जर भएको ठाउँमा चार्ज गर्न मिल्छ । यसको विपरीत, गाडी चल्दा, AC मोटरलाई चलाउन ब्याट्रीबाट DC लाई AC मा रूपान्तरण गरिन्छ। EV चार्जिंग सिस्टम अन-बोर्ड चार्जर (On-Board) : ब्याट्रि चार्ज गर्न गाडी भित्र नै कम्पनिहरुले AC बाट DC बनाउने ब्यवस्था गरेका हुन्छन । यसलाई अन-बोर्ड चार्जर भनिन्छ । यसमा गाडीमा सिधै AC इनपुटको रुपमा दिइन्छ । यसबाट ब्याट्रि ढिलो चार्ज हुन्छ । अफ-बोर्ड चार्जर (Off-Board) : यसमा ब्याट्रि चार्ज गर्न गाडि बाहिरै AC बाट DC बनाइन्छ, अनि गाडीमा DC पावर इनपुटको रुपमा दिइन्छ । गाडीमा भएको अन-बोर्ड चार्जर बाई-पास हुन्छ । यसबाट छिटो ब्याट्रि चार्ज हुन्छ । EV मा काम गर्ने प्रक्रिया

लिथियम र लिड एसिड ब्याट्रिमा भिन्नता लिथियम ब्याट्रि र लिड एसिड ब्याट्र के हो भनेर अरु लेखमा हामीले लेखिसकेका छौं । यसमा हामी लिथियम र लिड एसिड ब्याट्रिको भिन्नताको बारेमा हेर्नेछौं । जसले गर्दा हामीलाई कुन ब्याट्रि किन्ने भनेर सजिलो पार्नेछ । कार्यक्षमता, लागत, आयु, सुरक्षा जस्ता कुरामा भिन्नता खोज्नेछौं । १. कार्यक्षमता लिथियम-आयन ९०-९५% कार्यक्षमता (Efficiency) लिथियम-आयन ब्याट्रीहरू चार्ज र डिस्चार्ज हुंदा धेरै कम ऊर्जा नोक्सान गर्छन्।  धेरै कार्याक्षमताको अर्थ हो: अधिकतम प्रयोग गर्न मिल्ने | छिटो चार्ज हुने | सोलार सिस्टमको लागि उपयुक्त । लिड एसिड ७०-८०% कार्याक्षमता (Efficiency) लिड-एसिड ब्याट्रीहरूले तापको रूपमा बढी ऊर्जा नोक्सान गर्छन । कम कार्याक्षमताको अर्थ हो: प्रयोगयोग्य क्षमता कम भएको | चार्ज हुन लामो समय लाग्ने | डिप डिस्चार्ज धेरै भएमा बिग्रन सक्ने | २. आयु र टिकाउपन लिथियम-आयन २०००-५,००० चक्र (cycle) यी ब्याट्रीहरू धेरै लामो समयसम्म टिक्छन् — राम्रोसंग प्रयोग गरेमा १० वर्ष वा सोभन्दा बढी। यसले तिनीहरूलाई निम्नका लागि आदर्श बनाउँछ: सौर्य प्रणाली | दैनिक साइकल चलाउने | विद्युतीय सवारी साधन लिड एसिड ३००-१२०० चक्र (Cycle) लिड-एसिड ब्याट्रीहरू डिप डिस्चार्ज हुँदा चाँडै बिग्रन्छन्, तिनीहरूलाई निम्नका लागि मात्र उपयुक्त बनाउँछ: कहिलेकाहीं ब्याकअप चाहिने ठाउँ | कम बिजुली जाने ठाउँ ३. लागत लिथियम-आयन उच्च प्रारम्भिक लागत लिथियम-आयन ब्याट्रीहरू बढी महँगो हुन्छन् तर लामो समयसम्म टिक्छन्, प्रति चक्र कम लागत दिन्छन्। लिड एसिड कम प्रारम्भिक लागत लिड-एसिड ब्याट्रीहरू पहिले नै धेरै सस्तो हुन्छन्। त्यसैले तिनीहरू निम्नमा सामान्य छन्: घरेलु इन्भर्टरहरू | गाडीहरु स्टार्ट गर्ने ब्याट्रीहरू ४. सुरक्षा लिथियम-आयन आधुनिक लिथियम ब्याट्रीहरूमा ब्याट्री व्यवस्थापन प्रणाली (BMS) समावेश हुन्छ जसले निम्न कुराहरुबाट सुरक्षा गर्दछ: ओभर चार्जिङ | ओभर तापक्रम | सर्ट सर्किट तथापि टुटेफुटको वा कम गुणस्तरका लिथियम ब्याट्रिले आगोको जोखिम निम्त्याउन सक्छन्। लिड एसिड हानिकारक ग्याँसहरू (हाइड्रोजन) छोड्छन । एसिड चुहिने तथा टर्मिनलहरुमा खिया लाग्ने हुन्छ । सर्ट सर्किट स्पार्कहरू निम्त्याउन सक्छन् | तिनीहरूलाई उचित भेन्टिलेसन र नियमित मर्मतसम्भार चाहिन्छ।

घरमा ब्याकअप पावरको लागि कुन ब्याट्री राम्रो छ C10 वा C20? जब तपाईं हामी सोलार सिस्टम लगाउन चाहन्छौं, घरमा इन्भर्टरहरू, वा अन्य धेरै ब्याक-अपमा प्रयोगको लागि ब्याट्रीहरू हेर्छौं, हामीले प्रायः C10 र C20 मा कुन लिने जस्ता शब्दहरू भेट्छौं । यी तेत्तिकै राखेका संख्याहरू होइनन्, यो महत्वपूर्ण छ ।  तिनीहरू फरक डिस्चार्ज करेन्ट अन्तर्गत ब्याट्रीले कसरी काम गर्छ भन्ने कुराको महत्त्वपूर्ण सूचकहरू हुन्, र तिनीहरूलाई बुझ्दा तपाईं हामीले लामो समयसम्म पैसा बचत गर्न सक्छौं। C10 र C20 को अर्थ के हो? C10 वा C20 मा ‘C’ ले ब्याट्रको डिस्चार्ज करेन्टको दरलाई जनाउँछ, जुन ब्याट्री यसको अधिकतम क्षमताको सापेक्षमा डिस्चार्ज हुने दरको मापन हो। ‘C’ सँग जोडिएको संख्याले ब्याट्रीलाई यसको मूल्याङ्कन गरिएको क्षमता प्रदान गर्न डिजाइन गरिएको घण्टाको संख्यालाई जनाउँछ। यदि C10 भएको १०० Ah  को  ब्याट्रि छ भने, यो १० घण्टाको लागि १० Amps करेन्ट प्रदान गर्न सक्छ (१० Amps * १० Hour = १०० Ah) । ब्याट्रिबाट १० एम्पियर करेन्ट प्रयोग गरेमा १० घण्टा टिक्छ । यदि डिस्चार्ज करेन्ट १० एम्पियर भन्दा माथि भयो loss हुन शुरु हुनाले ब्याट्रिको क्षमता घट्दै जान्छ । मानौ डिस्चार्ज करेन्ट २० एम्पियर छ भने ५ घण्टा टिक्न सक्दैन । यदि C20 भएको १०० Ah  को  ब्याट्रि छ भने, यो 20 घण्टाको लागि 5 Amps करेन्ट प्रदान गर्न सक्छ (५ Amps * २० Hour = १०० Ah) । ब्याट्रिबाट ५ एम्पियर करेन्ट प्रयोग गरेमा २० घण्टा टिक्छ । यसमा पनि डिस्चार्ज करेन्ट बढाएर १० एम्पियर पुर्‌यायो भने १० घण्टा टिक्न सक्दैन । डिस्चार्ज दर किन महत्त्वपूर्ण छ? यो एकदमै महर्वपूर्ण छ । यो एउटा इलेक्ट्रोकेमिकल भएकाले रासायनिक प्रतिक्रिया गर्नु पर्ने हुन्छ । त्यसैले जति कम करेन्टमा डिस्चार्ज गर्‌यो तेति नै लामो समयसम्म टिक्ने हुन्छ । C20 भन्दा C10 छिटो डिस्चार्ज हुन्छ भने रिचार्ज पनि छिटो हुन्छ, धेरै लोड थेग्न सक्ने हुन्छ । ब्याट्रि कम्पनिहरुले C10 ब्याट्रिमा वारेन्टि पनि धेरै दिएका हुन्छन, त्यसैले C20 भन्दा C10 ब्याट्रि केहि महंगो हुन्छ  ।